Split: przewodnik (Chorwacja)

Split: przewodnik (Chorwacja)

Informacje podstawowe:

Liczba mieszkanców: 115 tys.
Numer kierunkowy telefonu: : 00385/21
Wazniejsze numery telefonu:
Pierwsza pomoc: 94
Policja: 92
Czas lokalny: Warszawa: 12.00, Split 12.00
Komunikacja miejska:
Autobus: Zapewniaja komunikacje w miescie i strefie podmiejskiej
Adres informacji turystycznej: Obala narodnog preporoda 12


Historia

W miejscu dzisiejszego Splitu na poczatku naszej ery powstala iliryjsko - grecka osada Aspalathos. Nazwa pochodzila od aromatycznego ziela rosnacego w okolicy. Ziemie te wkrótce opanowali Rzymianie, którzy w sasiedniej Salonie zalozyli centrum prowincji Ilirii.

Aspalathos zostalo wybrane pod koniec III wieku przez cesarza Dioklecjana na budowe olbrzymiego palacu. Ciekawa jest historia zycia wladcy. Ten syn wyzwolenca, czyli bylego niewolnika odbyl zawrotna kariere. Poczatkowo zostal legionista, pózniej dowódca strazy cesarskiej i konsulem. W 284 r. zostal wyniesiony na tron przez armie. Jako cesarz wprowadzil wladze absolutna. Uwielbial bogaty, wschodni ceremonial. Wybrzeze Dalmacji bylo jego ulubionym zakatkiem w calym imperium. Po abdykacji w 305 roku zamieszkal w zbudowanym przez siebie palacu. Po jego smierci w 321 r. ta okazala rezydencja znalazla szczególne zastosowanie. Zsylano tu kolejnych obalanych cesarzy lub ich rodziny.

Wraz z upadkiem cesarstwa nastaly dla mieszkanców Dalmacji ciezkie czasy. Wybrzeze bylo nekane przez najazdy barbarzynców. Po zburzeniu Salony przez Awarów i Slowian w 605 r. jego mieszkancy schronili sie za poteznymi murami bylej rezydencji cesarskiej, dajac w ten sposób poczatek miastu Split, zwanego wówczas Spalato. Jan z Rawenny zostal wyslany do miasta, aby odtworzyc istniejace tu dawniej biskupstwo. Katedra zostala urzadzona w dawnym mauzoleum cesarskim. Przy miescie osadzili sie Slowianie.
Do budowy domów uzywano czesto elementów z dawnego palacu. Ludnosc miasta ulegla z czasem slawizacji, miasto weszlo w sklad Królestwa Chorwacji. Okresowo pozostawalo pod wladza Bizancjum, badz Wegier. Choc miasto przezywalo zmienne koleje losu, to na sredniowiecze przypadl jego okres swietnosci. Split cieszyl sie bowiem znaczna autonomia i byl w miare niezalezny od zmieniajacych sie czesto wladców królestw osciennych.

W 1420 r. Split zostal opanowany przez Wenecje, co doprowadzilo do jego upadku. Wenecjanom nie na reke byl rozwój konkurencyjnego dla niej portu. Z obawy przed Turkami miasto otoczono grubymi murami. Ci nigdy miasta nie zdobyli. Za to w 1797 r. miasto zostalo przyznane Austrii i w jej granicach pozostawalo az do 1918 r.
Po I wojnie swiatowej na uzyskanie Splitu liczyly Wlochy. Miala byc to nagroda za przylaczenie sie do krajów walczacych z Austria. Miasto wraz z wiekszoscia Dalmacji zostalo jednak przyznane nowo powstalej Jugoslawii. Czasy II wojny swiatowej przyniosly jednak miastu okupacje wloska i zniszczenia.

Dzis miasto pozostaje waznym osrodkiem turystycznym oraz portem w niepodleglej Chorwacji.


Glówne atrakcje

Split znany jest dobrze wszystkim milosnikom zabytków antycznych. Znajduje sie tu najlepiej zachowana w Europie Wschodniej budowla rzymska: palac cesarza Dioklecjana z III/IV wieku.

Jako, ze Dioklecjan sam byl zolnierzem, palac zostal zbudowany na wzór obozu legionistów rzymskich. Caly palac zostal otoczony wysokim murem, prowadzily do niego dwie bramy. Palac byl podzielony na dwie czesci: pólnocna polowa stanowila koszary i pomieszczenia administracyjne. W poludniowej byly komnaty cesarskie i jego mauzoleum.
Palac w granicach murów w VII wieku zostal zajety i zaadoptowany na potrzeby pózniejszych mieszkanców miasta. Nazywany jest dzis Stari Grad, w odróznieniu do Novi Gradu powstalego z osady slowianskiej. Dawne mauzoleum cesarza zostalo zamienione w VII wieku na katedre sw. Domusa. Sarkofag cesarski przestal istniec juz wczesniej. Jest to okazala, osmioboczna budowla przykryta kopula. Wewnatrz znajduje sie wiele arcydziel rzezbiarstwa sredniowiecznego poczawszy od drzwi katedralnych po oltarz sw. Anastazego.

Stosunkowo najlepiej zachowana czescia dawnego palacu jest perystyl. Sklada sie z monumentalnych kolumn korynckich. W dawnych komnatach cesarskich urzadzono w XVI i XVII wieku dwie kaplice. Dawna swiatynia Jowisza, zostala natomiast w sredniowieczu zamieniona w baptysterium. Znajduje sie w nim okazaly sarkofag biskupa Jana z Rawenny. W obrebie murów dawnego palacu powstalo takze wiele dworów kupieckich. Najokazalszy z nich to barokowy Palac Cindro. Starówka w Splicie jest dzisiaj ciekawa mieszanina stylów i budowli z róznych okresów.


Muzea i galerie.

Muzeum Morskie, miesci sie w fortecy Ucisku - w srodku znajduje sie m.in. cenna kolekcja dawnych map wojennych.

Galeria Ivana Meštrovicia, Šetalište Meštrovicia 46 - galeria znanego rzezbiarza ekspresjonisty w budynku, w którym artysta zamierzal spedzic ostatnie lata zycia
Muzeum Miejskie - miesci w Palacu Papalicia z XV wieku w Strarym Gradzie. Prezentuje eksponaty z bogatej historii miasta.


Zakupy

Kolo fortecy Ucisku znajduje sie jedno z wiekszych centrów handlowych w calym kraju: Koteks. Wiele malych sklepików z pamiatkami znajduje sie natomiast w uliczkach Starego Gradu. Typowymi pamiatkami z miasta sa dalmatynskie koronki. Mozna tu tez nabyc inne ciekawe wyroby rzemiosla. Warto kupic rzezby z drewna, reczne hafty oraz ubrania ze skóry i welny.


Gdzie zjesc

-Burek Bar, Domaldova 6 - bar w którym mozna zjesc dania kuchni chorwackiej, w tym popularnego w calej dawnej Jugoslawii burka z jogurtem.
-Pizzeria Koteks, centrum handlowe Koteks - mozna tu zjesc nie tylko wloska pizze i spaghetti ale tez dania narodowej kuchni chorwackiej.
-Konoba kod Joze, Sredmanuska 4 - przyjemny lokal podajacy dania kuchni regionalnej.


Rozrywka

Miasto ozywa w okresie letnim. Naplyw turystów sprawie, ze wiele rozrywek jest organizowanych specjalnie z mysla o nich. Najwieksze dyskoteki - Metropol - odbywaja sie w centrum handlowym Koteks. Kto woli zabawe w bardziej kameralnej atmosferze powinien odwiedzic jedna z licznych kawiarni i klubów w Starym Gradzie. W niektórych z nich mozna posluchac dobrej muzyki.

Latem najwiecej koncertów i przedstawien odbywa sie na wolnym powietrzu na starym miescie lub przy promenadzie nad morzem. Jednak ciekawie w Splicie moze byc takze w zimie. Przed rozpoczeciem Wielkiego Postu ulice miasta swietuja karnawal.