geografia Węgier

geografia Węgier

Węgry często kojarzą się z krajem dość jednolitym, równinnym i monotonnym pod względem ukształtowania powierzchni. W istocie wygląda tak jedynie krajobraz Niziny Węgierskiej, zwanej też Panońską, która obejmuje większą część państwa, ale jednak nie cały kraj.

Jest ona olbrzymią kotliną otoczoną przez pasma gór leżące poza granicami kraju: Karpat, Alp i Gór Dynarskich. Gleby są tu wyjątkowo żyzne. Większość jej obszaru zajmują tereny rolnicze.

Nizinna kotlina dzieli się na dwie części. Największą powierzchnię zajmuje Wielka Kotlina Węgierska. Na północny - zachód od niej leży mniejsza Mała Kotlina Węgierska.

Krajobraz Węgier może jednak często zaskakiwać rozmaitością. Obydwie kotliny rozdziela pasmo Średniogórza Zadunajskiego. Wzgórza, które je budują osiągają w Górach Wyszehradzkich nad Dunajem wysokość 757 m n.p.m. Sama rzeka, przepływając z Małej Kotliny do Wielkiej tworzy malowniczy przełom, który wita przyjeżdżających do Budapesztu od strony Słowacji.

Najrozleglejszą część średniogórza stanowi pasmo: Las Bakoński. Średniogórze od południa opiera się o podłużne jezioro Balaton wypełniające tektoniczne zapadlisko. Powulkaniczne stożki o zadziwiających, ostrych kształtach przeglądają od północy w wodach jeziora. Sam akwen rozdzielony jest przez skalisty półwysep Tihany, który jest dawną kalderą, czyli kraterem powstałym po zapadnięciu się wulkanu.

W granicach Węgier znalazły się także fragmenty pasm otaczających Kotlinę Węgierską. Na granicy z Austrią leży najdalej na wschód wysunięte pasmo Alp. Najwyższy szczyt Alp Węgierskich - Írottkö liczy jednak zaledwie 883 m n.p.m.

Najwyższy szczyt Węgier - Kékes (1015 m n.p.m.) znajduje się w karpackim paśmie Mátra. Mimo, że na sam szczyt można wjechać samochodem góry mogą zadziwić dużymi różnicami wysokości, gdyż wnoszą się prawie 900 m ponad dnem Wielkiej Kotliny.

Zdecydowanie bardziej dzikie są leżące bardziej na wschód Góry Bukowe (Bükk). Zbudowane ze skał wapiennych skaliste szczyty wznoszą się rozległymi połaciami lesistymi.

Najdalej na wschód wysuniętym pasmem węgierskich Karpat są wzgórza Zemplén. Na ich południowym krańcu samotnie wznosi góra Tokaj. To z winogron zebranych na południowych jej stokach, rosnących na żyznych powulkanicznych glebach, dojrzewających w słońcu odbitym od wód Cisy wyrabia się jedne z najlepszych win świata. Na południu kraju wznosi się jeszcze jedno odosobnione pasmo - Mecsek - ponad miastem Pecz.

Otoczone ze wszystkich stron górami Węgry posiadają klimat znacznie bardziej kontynentalny niż sąsiednie kraje. Lato jest tu długie i upalne. Średnie temperatury lipca wynoszą od 20 do 23°C. Zimy są krótkie i na ogół bezśnieżne, jednak mogą być czasami mroźne. Średnia temperatura stycznia waha się od -1 do -3°C. Pokrywa śnieżna zalega jedynie w górach.

Główną rzeką Węgier jest Dunaj. Jako, że jedynie ona odwadnia całą Wielką Kotlinę, do niej uchodzą wszystkie pozostałe rzeki węgierskie. Drugą co do wielkości jest Cisa, trzecią Drawa - leżąca na granicy z Chorwacją.

Jezior w kraju jest niewiele, za to okazały Balaton liczy aż 592 km2. Jest przy tym wyjątkowo płytki, jego średnia głębokość to zaledwie 4 m.

Piaszczyste plaże na południowym brzegu pozwalają na bezpieczną kąpiel. Można wejść w wodę na znaczną odległość cały czas czując pod nogami dno.

Są też w Węgrzech niewielkie jeziora słone jak Fehérto koło Segedynu czy powulkaniczne o gorących wodach Héviz koło Balatonu. Wypływy gorących wód mineralnych są powszechne w całym kraju, występują aż w 2200 miejscowościach.

Choć krajobraz Wielkiej Niziny Węgierskiej został w znacznej części zmieniony przez człowieka są miejsca, gdzie pierwotne stepy, zwane puszta, zachowały się w stanie nienaruszonym. Należy do nich Park Narodowy Hortobágy między Miszkolcem a Debreczynem.