Historia Finlandii

<rys1 p>Pierwsi osadnicy pojawili sie na obszarze Finlandii prawdopodobnie 2000 lat temu. Pochodzili z <strong>Uralu</strong>. Byl to <strong>lud koczowniczy</strong>, zajmujacy sie myslistwem i zbieractwem, przodkowie dzisiejszych <strong>Laponczyków</strong>. Okolo roku 400 rozpoczela sie ekspansja <strong>plemion finskich</strong>. Laponczycy zostali zepchnieci na daleka, niegoscinna pólnoc.

Pogoda w Finlandii

Dzisiaj, 22.11 1°C
Pierwsi osadnicy pojawili sie na obszarze Finlandii prawdopodobnie 2000 lat temu. Pochodzili z Uralu. Byl to lud koczowniczy, zajmujacy sie myslistwem i zbieractwem, przodkowie dzisiejszych Laponczyków. Okolo roku 400 rozpoczela sie ekspansja plemion finskich. Laponczycy zostali zepchnieci na daleka, niegoscinna pólnoc. W wieku XII na tereny te zaczeli z zachodu przybywac Szwedzi. Wraz z nimi rozpoczela sie chrystianizacja Finlandii. Wkrótce obszar kraju zostal wlaczony do Królestwa Szwecji. Pod jego rzadami pozostac mial az do poczatku XIX wieku.

W latach 1581- 1809 istnialo zalezne Wielkie Ksiestwo Finlandii. Dominacja szwedzka obejmowala nie tylko strone polityczna, ale równiez kulturalna. Opóznilo to rozwój rodzimej kultury, która zachowala sie glównie jako ludowa.

Dopiero, kiedy w XVI wieku biskup M. Agricola wprowadzil luteranizm, przyczynil sie do rozwoju pismiennictwa w jezyku finskim. W 1640 roku zalozono w Abo (Turku) pierwszy uniwersytet.

Ekspansja Szwecji i Rosji doprowadzila w koncu do konfliktu miedzy obydwiema potegami. Wiek XVIII to okres licznych starc i walk. Zwyciestwo Rosjan w wojnie pólnocnej pozwolilo im na powolne zajmowanie terenów Finlandii. W 1721 roku w obreb Rosji weszla Karelia z Wyborgiem, a 22 lata pózniej Kymer Iääni. W 1809 roku car Aleksander I zajal reszte ziem finskich.

Poczatkowo Finlandia cieszyla sie znaczna swoboda. Miala swój wlasny ustrój, sejm oraz administracje. Dozwolone bylo równiez poslugiwanie sie rodzimym jezykiem. Dopiero pod koniec XIX wieku za czasów rzadów Mikolaja II rozpoczela sie systematyczna rusyfikacja.

Wbrew zamierzonym efektom pobudzilo to jedynie ruch niepodleglosciowy i zjednoczylo ze soba wszystkie warstwy spoleczne. Po rewolucji w 1905 roku rozszerzono autonomie, a zreformowany parlament jako pierwszy w Europie przyznal prawo wyborcze kobietom.

Ostatecznie w 1917 roku Finlandia odzyskala niepodleglosc, a dwa lata pózniej uchwalono konstytucje. Poniewaz ludnosc zamieszkujaca Wyspy Alandzkie w referendum wyrazila chec przylaczenia wysp do Szwecji, wbrew interesom Finlandii, obszar ten uzyskal status autonomii.

W 1920 roku zawarto traktat pokojowy z Rosja. Na jego mocy Kraj Petsamo zostal wlaczony w granice finskie. Dzieki temu Finlandia uzyskala dostep do Morza Barentsa.

Na mocy ukladu Ribentrop - Molotow z 1939 Finlandia miala znalezc sie w strefie wplywów Zwiazku Radzieckiego. Agresja sowiecka na Finlandie i wojna zima 1940 sprawila, ze kraj zostal pchniety w sojusz z hitlerowskimi Niemcami. Ostatecznie na skutek II wojny swiatowej Finlandia stracila czesc swoich ziem. Przesmyk Karelski i Kraj Patsamo zostaly przylaczone do ZSRR.

Po wojnie Finlandia prowadzila neutralna polityke miedzynarodowa. Byla to konieczna cena za zachowanie wzglednej niezaleznosci od Zwiazku Radzieckiego. Kraj otrzymal zgode na swobodny rozwój gospodarczy kosztem pewnych ustepstw politycznych. To stad wzielo sie znane w naukach politycznych pojecie finlandyzacji.

Od 1955 r. jest czlonkiem Rady Nordyckiej, a od 1961 r. nalezy do EFTA. W 1995 r. Finlandia zostala przyjeta do Unii Europejskiej.

Finlandia na skróty

Miejsca:
Przewodnik: