Sztokholm - Przewodnik

<B>Informacje podstawowe</strong>:

Pogoda w Sztokholmie

Dzisiaj, 15.10 9°C
Informacje podstawowe: Liczba mieszkanców: 1,5 mln
Polska ambasada: Karlävagen 35, tel. 114132
Konsulat RP: Prastagärdsgatan 5, tel. 7644800
Numer kierunkowy telefonu: 0046/8
Wazniejsze numery telefonu:
Policja: 112
Pierwsza pomoc: 112
Czas lokalny: Warszawa 12:00 Sztokholm 12:00

Komunikacja miejska:
Metro: po szwedzku “Tunnelbana". Wejscia oznaczone niebieska litera T na bialym tle. Metro podzielone jest na 3 glówne linie z licznymi odnogami i krzyzuja sie na stacji T-Centralen.
Pociag: Centralny Dworzec Kolejowy polozony jest blisko historycznego centrum miasta. Pod nim znajduje sie stacja metra T-Centrum.
Autobus: Glówny dworzec autobusowy Cityterminalen polozony jest przy dworcu kolejowym. Poza skomplikowana siecia polaczen miejskich (darmowe plany sieci w informacji turystycznej) w sezonie turystycznym kursuje Turislinjen z przystankami w najatrakcyjniejszych punktach miasta.
Promy: Sa waznym srodkiem transportu. Kursuja miedzy niektórymi z wysp w centrum miasta, okolicznymi archipelagami i miejscowosciami polozonymi nad jeziorem Mälaren.
Adres informacji turystycznej: Sverigehuset (Dom Szwecji), Hamngatan 27, 111-47 Stockholm


Historia

Sztokholm zostal zalozony w polowie XIII w. przez namiestnika królewskiego Jarla Birgera. Ten znakomity dowódca i administrator, zalozyciel królewskiej dynastii Folkingów, nakazal wybudowanie tu fortecy “Tre Kronar" (Trzy Korony) ukonczonej w 1252 r. Miala ona chronic miasta polozone wewnatrz kraju, w tym te nad brzegami jeziora Melar, przed napastnikami z morza. Miasto przez najblizsze dwa stulecia pelnilo funkcje drugorzednej twierdzy.

W 1397 r. Szwecja i Norwegia zwiazane zostaly unia personalna z Dania. Od tego czasu Dania starala sie calkowicie podporzadkowac sobie te ziemie, co wzbudzalo opór szlachty szwedzkiej.

W 1520 r. król Danii i Norwegii Chrystian II Okrutny postanowil rozprawic sie z nieprzychylna mu opozycja. Wkroczyl on z wojskiem do Sztokholmu i tu urzadzil publiczna egzekucje stu przedstawicieli szlachty szwedzkiej. Wydarzenia te nazwano “krwawa laznia szwedzka". Przewodnicy do dzis pokazuja miejsce w Starym Miescie (Gamla Stan) gdzie dokonano egzekucji.

Wsród pojmanych w Szwecji zakladników byl mlody szlachcic Gustav Eriksson Waza. Udalo mu sie zbiec do Lubeki. Stad potajemnie wrócil do kraju i w prowincji Dallarna stanal na czele powstania przeciwko Dunczykom. Rok pózniej prawie caly kraj byl juz w rekach powstanców.

Na poczatku 1523 r. Gustaw na czele wojsk odbil z rak Dunskich cala poludniowa czesc pólwyspu i triumfalnie wkroczyl do Sztokholmu. W czerwcu tego roku zostal on koronowany na króla Szwecji i ustanowil on Sztokholm stolica kraju. W tym czasie mieszkalo tu okolo 3 tys. osób.

Dzieki zwiekszeniu rangi miasta i rozwojowi handlu juz piecdziesiat lat pózniej liczba mieszkanców miasta zwiekszyla sie do 8 tys. osób. W dniu 7 maja 1697 r. wielki pozar doszczetnie strawil fortece. Wkrótce miasto uleglo przebudowie i rozbudowie osiagajac najsilniejszy rozwój w czasie rewolucji przemyslowej w XIX wieku. Dzis w calej aglomeracji mieszka ponad 1,5 mln osób.

Glówne atrakcje

Miasto jest malowniczo polozone na 15 wyspach w miejscu polaczenia jeziora Melar z morzem baltyckim. Najwazniejsze obiekty historyczne zlokalizowane sa w najstarszej dzielnicy Sztokholmu obejmujacej 3 wyspy: Staden, Riddarholmen i Helgeandsholmen. Wspaniala panorame miasta i okolic obejrzec mozna z wiezy telewizyjnej na wysokosci 160 metrów. Natomiast na wysokosci 120 m mozna cos zjesc w restauracji.

Warto zobaczyc waskie uliczki Starego Miasta (Gamla Stan). Jego sercem jest Storget - rynek otoczony malowniczymi XVIII wiecznymi kamieniczkami oswietlonymi lampami z kutego zelaza. W poblizu polozony jest takze XVII wieczny budynek siedziby sejmu Czterech Stanów (1668-1865) z 2,5 tysiacem herbów szlacheckich rodów szwedzkich - Riddarhuset. Kilkaset rodów istnieje do dzis. Znajduje sie tu takze ekspozycja rodowej porcelany i sygnetów.

Do najcenniejszych zabytków nalezy zamek królewski (Kungliga Slottet) ukonczony w 1754 r. Jest on przykladem zaskakujacego kontrastu: ot za surowymi renesansowymi murami kryja sie pelne przepychu barokowe i rokokowe wnetrza. Wewnatrz znajduje sie kilka muzeów, ale czesc uzytkowana jest takze przez instytucje rzadowe i króla Szwecji.

Miedzy innymi zlokalizowany jest tutaj skarbiec królewski i zbrojownia - aktualnie pelniace role muzeów. Do zaskakujacych eksponatów nalezy wypchany kon, na którym król Gustaw II Adolf poniósl smierc w bitwie pod Lützen w 1632 r. i jego zakrwawione ubranie. Podobnie obejrzec tu mozna ostatni kostium balowy króla Gustawa III, który zostal zastrzelony w 1792 r. przez kapitana Ankarström, czlonka opozycji arystokratycznej. Jest tu oczywiscie takze maska i pistolety zamachowca.

Blisko palacu polozony jest takze budynek parlamentu szwedzkiego - Riksdaghuset. Na najwyzszym wzniesieniu Sztokholmu polozony jest kosciól Storkyrkan konsekrowany w 1306 r. w którym odbywaja sie zaslubiny i koronacje królewskie.

Przy Riddarhuset, za mostem, znajduje sie kosciól dawnego klasztoru franciszkanskiego Riddarholmskyrkan z XIII w., mieszczacy groby wiekszosci królów szwedzkich. Na nabrzezu znajduje sie Gustav Adolfs Torg - plac na skrzyzowaniu ulic z XIX wiecznym budynkiem Opery. Na srodku placu stoi pomnik króla Gustawa Adolfa II.

Na wyspie Kungsholmen w latach 1911-1923 wybudowano nad wodami jeziora sztokholmski Ratusz. Co roku odbywaja sie tu bankiety dla laureatów nagrody Nobla. Biesiadników obsluguje wówczas 300 kelnerów, którzy na znak swojego generala schodza rzedem szerokimi schodami niosac zapalone swiece w jednej rece i wysoko uniesione tace w drugiej. Obiekt ten jest widoczny niemal z kazdego punktu miasta.

Pomiedzy Sveagatan, a Drottninggatan wsród ogrodów polozony jest kosciól Adolf Fredriks kyrka. Na tutejszym cmentarzu pochowany jest zamordowany premier Olof Palme. Tu takze przez 11 lat spoczywal zmarly w Sztokholmie na gruzlice francuski filozof Kartezjusz, zanim jego szczatki przewieziono do Francji.

Na terenie parku Djurgården znajduje sie skansen zalozony w 1891 r. z autentycznymi starymi zabudowaniami wiejskimi, ogród zoologiczny, lodowisko i hale widowiskowe w których odbywaja sie pokazy tanców ludowych. W skansenie zrekonstruowano ponad 150 wiejskich budynków - glównie wiatraki i gospodarstwa domowe.

Natomiast w zoo warto zobaczyc akwarium w którym zobaczymy nie tylko ryby ale i wybiegi wielkich krokodyli. Naprzeciw wejscia do skansenu zlokalizowane jest wesole miasteczko Tivoli z licznymi diabelskimi mlynami, samochodami i karuzelami. W poblizu znajduje sie liczne bary, dyskoteki i kawiarnie.

Na wyspie Lindigö zobaczymy Ogród Millesa (Millesgården) z duzymi rzezbami pod golym niebem najwybitniejszych rzezbiarzy szwedzkich.


Muzea i galeria

Muzeum Nordyckie (Nordiska Museet) znajduje sie we wschodniej czesci miasta w parku Djurgården Przedstawiona jest tu cala historia szwedzka, a do ciekawostek naleza miedzy innymi lupy wojenne wywiezione z Polski w czasach Potopu Szwedzkiego. Mozna tu m.in. zobaczyc 15 - metrowy fryz przedstawiajacy wjazd orszaku weselnego Zygmunta III Wazy do Krakowa w 1605 r.

Muzeum statku “Vasa" polozone jest nieopodal Muzeum Nordyckiego w nowym budynku. Znajduje sie tu wydobyty z dna Baltyku admiralski okretu wojenny, który zatonal w 1628 r. Okret ten mial wziac udzial w bitwie z flota polska na Baltyku. Niestety zbyt ambitny król Gustaw II Adolf nakazal do gotowego juz statku dobudowac jeszcze jedno pietro z armatami dla zwiekszenia sily ognia, co okazalo sie fatalne w skutkach. W 1628 r. wkrótce po wyplynieciu z portu, niestabilny statek przechylil sie i zatonal grzebiac 120 osób zalogi. Wrak w 1961 r. zostal odnaleziony i wydobyty z dna morskiego. Po odremontowaniu i konserwacji wystawiono go w specjalnie wybudowanym budynku. Okret ma 62 metry dlugosci. Jest zbudowany z debowego drewna i bogato zdobiony rzezbami i zloceniami. Z licznych schodków mozna zajrzec do otworów dzialowych i ogladac z bliska barokowe zdobienia. Dookola znajduja sie ekspozycje przedmiotów wydobytych ze statku - zastawy stolowe, przedmioty codziennego uzytku i inne.

Narodowe Muzeum Sztuki znajduje sie naprzeciw palacu królewskiego. Posiada bardzo bogate zbiory. Na parterze sa to grafiki i rysunki. Na pierwszym pietrze znajduja sie obiekty sztuki uzytkowej, w tym np. lózka na których sypiali królowie, komody i zastawa stolowa. Na tym pietrze znajduje sie tez najcenniejsze dzielo: obraz Rembrandta pt. “Spisek Klaudiusza Cywila".

Muzeum starozytnosci (Medelhavsmuseet) polozone jest tuz obok placu Gustav Adolfs Torg, przy Fredsgatan 2. W ciekawej ekspozycji zobaczyc mozemy np. wielkie mumie egipskie oraz narzedziami przedmioty z czasów faraonów. Muzeum posiada takze bogate zbiory z Cypru - najwieksze na swiecie poza sama wyspa. Warto zobaczyc takze wystawe sztuki greckiej, etruskiej, rzymskiej i islamskiej.

Muzeum Historyczne (Historiska Museet) w Östermalm posiada najwieksze zbiory w Sztokholmie. Poswiecone jest ono glównie dziejom Szwecji i historii pieniadza.


Zakupy

Dwa najwieksze supermarkety to Konsum przy Järrntorget, Gamla Stan i Metro w podziemiach przy Sergels Torg. Mozna tu zakupic szeroki asortyment artykulów zywnosciowych i przemyslowych.

W miescie znajduja sie takze dwie duze hale targowe w Hötorgen i Östermalmshallen, nie sa jednak najtansze. Do duzych domów handlowych nalezy Gallerium przy Hamngatan kolo Sergels Torg.


Gdzie zjesc

Soldaten Svejk, Östgötagatan 15, Södermalm. Tania czeska restauracja popularna u studentów.

Bistro Boheme, Drottninggatan. Jest to czesto wybierana przez turystów niedroga restauracja przy glównej ulicy miasta. Wzglednie tanio mozna tu zjesc staly zestaw Dagens Rätt. W sezonie turystycznym jest jednak zwykle zatloczona.

Daily News Café - Kungsgrädgården. Mozna tu zjesc tu typowe szwedzkie zestawy obiadowe, a wieczorem pobawic sie na dyskotece.

Hermans, Stora Nygatan 11. Spokojna restauracja wegetarianska.

Operakällaren, Operan, Gustav Adolfs Torg. Droga i znana w Sztokholmie restauracja ze wspanialym stolem szwedzkim - mozna jesc do woli!

Den Gylden Freden (Zloty Pokój), Österlångatan 51. Jest to najstarsza restauracja w Sztokholmie. Istnieje od 1772 r. Nalezy jednoczesnie do najbardziej wykwintnych i drogich. Co tydzien odbywaja tu biesiady czlonkowie Akademii Szwedzkiej. Doskonaly lokal dla bardzo wymagajacych.


Rozrywka

Glówna impreza kulturalna jest sierpniowy Festiwal Wodny - obejmujacy liczne koncerty, potancówki, wystawy, pokazy, konkursy i imprezy dla dzieci. Na przyjezdnych czekaja tez inne atrakcje przez caly rok.

W pubie Dubliners przy Birgerjarlspassagen mozna w weekendy zabawic sie przy muzyce irlandzkiej. Stampen przy Stora Nygatan 5 to klub jazzowy. W Engelen przy Kornhamnstorg 59, Gamla Stan mozna posluchac jazzu, rocka i bluesa. Hard Rock Cafe przy Sveavagen 75, Norrmalm oferuje gosciom rythm-and-blues, a klub African wewnatrz stacji metra Radhuset - muzyke afrykanska i reggae.

Znane dyskoteki wraz z kawiarnia mieszcza sie w Daily News Cafe przy Kungsgrädglrden, Norrmalm.

Koncerty muzyki klasycznej odbywaja sie w Historiska Museet i Musikmuseet. W Adolf Fredriks Kyrka, Norrmalm mozna posluchac muzyki chóralnej. Liczne imprezy kulturalne i artystyczne maja miejsce takze Kulturhuset.

Aktualny program imprez mozna sprawdzic w darmowym tygodniku Stockholm This Week, który jest rozprowadzany w centrach turystycznych.

Szwecja na skróty

Miejsca: