Wilno - Przewodnik

<strong>Informacje podstawowe: </strong><br/><strong>Liczba mieszkanców</strong>: 600 tys.<br/><strong>Polska ambasada</strong>: Smelio g. 20A, 2055 Vilnius<br/>tel. (0-03705) 270 90 01 do 3<br/><strong>Numer kierunkowy telefonu</strong>: 00370/22<br/><strong>Wazniejsze numery telefonu</strong>:<br/><strong>Policja</strong>: 022<br/><strong>Pierwsza pomoc</strong>: 033<br/><strong>Czas lokalny</strong>: Warszawa: 12.00, Wilno: 13.00

Pogoda w Wilnie

Dzisiaj, 14.12 4°C
Informacje podstawowe:
Liczba mieszkanców: 600 tys.
Polska ambasada: Smelio g. 20A, 2055 Vilnius
tel. (0-03705) 270 90 01 do 3
Numer kierunkowy telefonu: 00370/22
Wazniejsze numery telefonu:
Policja: 022
Pierwsza pomoc: 033
Czas lokalny: Warszawa: 12.00, Wilno: 13.00 Komunikacja miejska:
Tramwaj: dogodny po poruszania sie po centrum
Autobus: linie obejmuja wiekszosc miasta
Adres informacji turystycznej: Pr.Gedymino 51

Historia

Za zalozyciela miasta uchodzi wielki ksiaze litewski Gedymin. W kazdym razie po raz pierwszy nazwa pojawia sie w liscie owego wladcy do papieza z 1323 r. Nowy gród szybko urósl do rangi miasta stolecznego, przejal te funkcje od pobliskich Trok. W 1387 r. Jagiello nadal miastu prawa magdeburskie.

Pokonanie zakonu krzyzackiego pod Grunwaldem i unia z Polska zapewnily Wilnu spokój i przyczynily sie wkrótce do znacznego rozwoju. W XVI wieku stolica Litwy pod wzgledem wielkosci byla porównywalna z Krakowem.

Szczególny rozwój nastapil za wladzy Zygmunta Augusta, który niemal stale rezydowal w Wilnie i praktycznie stad zarzadzal Polska. W 1569 r. jezuici zalozyli w miescie kolegium, które w 1569 r zostalo zmienione przez Stefana Batorego w Akademie, zrównana na prawach z uniwersytetem. Miasto niemal przez caly okres swojego rozwoju mialo charakter wielonarodowosciowy. Mieszkali tu Polacy, Litwini, Zydzi i Rusini.

W polowie XVII wieku miasto zostalo dwukrotnie spladrowane przez wojska moskiewskie. Miary nieszczesc dopelnila wojna pólnocna (1700 - 1721). W 1795, po trzecim rozbiorze Polski miasto weszlo w sklad Rosji. Zostalo przy tym zdegradowane do miasta gubernialnego.

Mimo to w XIX stuleciu Wilno stalo sie znaczacym osrodkiem kultury. To tu narodzil sie polski romantyzm za sprawa Adama Mickiewicza i Juliusza Slowackiego. Wsród wykladowców uniwersytetu byl m.in. Joachim Lelewel.

Na przelomie XIX i XX wieku Litwini stanowili zaledwie 2% mieszkanców miasta. Mimo to Wilno stalo sie osrodkiem litewskiego ruchu narodowo - kulturalnego. Niemcy, po zajeciu miasta w 1915 r., poparli utworzenie Rady Litewskiej, czyli Taryby dazacej do odzyskania niepodleglosci przez Litwe.

Po wielokrotnym przechodzeniu miasta z rak do rak: polskich, rosyjskich i litewskich miasto w 1920 r. zajal gen. Lucjan Zeligowski. Utworzyl na wilenszczyznie zbojkotowane przez Litwinów samozwancze panstwo Litwa Srodkowa, które w 1922 zostalo przylaczone do Polski.

Po zajeciu miasta we wrzesniu 1939 r. przez Armie Radziecka miasto zostalo przekazane Litwie, lecz juz w 1940 cala Litwa weszla w sklad Zwiazku Radzieckiego. Wilno az po 1990 r. stalo sie stolica Litewskiej Republiki Radzieckiej. W 1945 r. ludnosc polska zostala w duzej czesci przesiedlona na polskie Ziemie Odzyskane. 11 marca 1990 r. w Wilnie zostala proklamowana niepodlegla Republika Litewska, a miasto pozostalo jej stolica.


Glówne atrakcje

Wilenska Starówka (Senamiestis) nalezy do najwiekszych zespolów zabytkowych Europy Wschodniej. Miasto formowalo sie ewolucyjnie do XVI wieku, dzis stanowi platanine malowniczych uliczek i zaulków.

Jedna z najwazniejszych budowli jest wilenska katedra sw. Stanislawa. Pierwsza zostala zbudowana jeszcze przez Jagielle na miejscu poganskiego gaju Perkunasa. Obecna pochodzi z przelomu XVIII i XIX wieku i ma formy klasycystyczne. Najokazalsza kaplica w wnetrzu jest poswiecona patronowi Litwy - sw. Kazimierzowi.

Dawna brama miejska przy kosciele sw. Teresy miesci w sobie najwazniejsze sanktuarium Litwy z cudownym obrazem Matki Boskiej Ostrobramskiej. Obraz zostal uroczyscie koronowany w 1927 r. decyzja papieza Piusa II.

Wsród licznych barokowych kosciolów miasta szczególnie sie wyróznia kosciól sw. Piotra i Pawla. Malutki kosciól sw. Anny to z kolei arcydzielo póznego gotyku. Przed kosciolem Bernardynów stoi wykonany w 1984 r. pomnik Mickiewicza.

Nad miastem góruje Góra Zamkowa z okazala wieza pozostala po dawnym Zamku Górnym. Nieco dalej, na Górze Trzykrzyskiej od niepamietnych czasów staly krzyze upamietniajace zamordowanie franciszkanów za panowania ksiecia Olgierda. Mimo dwukrotnego niszczenia przez wladze rosyjskie a potem radzieckie, zostaly odbudowane. Dzis stanowia wazny element panoramy miasta.

Jednym z wazniejszych obiektów Wilna jest Cmentarz na Rossie. Wsród grobów polskich legionistów, przy grobie matki spoczywa serce Pilsudskiego. Na cmentarzy spoczywa wielu innych zasluzonych Polaków, m.in. Joachim Lelewel.


Muzea i galerie

Muzeum Historyczno - Etnograficzne - miesci sie w zachowanej czesci Zamku Dolnego, przy katedrze. Jest najstarszym muzeum wilenskim zalozonym w 1856 r. przez hrabiego Eustachego Tyszkiewicza. Wsród wielu eksponatów historycznych warto zwróc uwage na stolik, na którym w 1795 r. ostatni król polski Stanislaw August Poniatowski podpisal abdykacje.

Muzeum Sztuk Pieknych - miesci sie w klasycystycznym ratuszu. Zawiera spora kolekcje dziel malarzy polskich jak Ruszczyca i Rustema, najciekawsze sa obrazy swiatowej slawy Mikolajusa Konstantinosa Ciurlanisa.

Muzeum Adama Mickiewicza - miesci sie w kamieniczce w zaulku Bernardynskim, w której mieszkal poeta w roku 1822. To tu przygotowywal do druku Grazyne.


Zakupy

Glówna ulica handlowa jest prospekt Gedymina. Znajduje sie tu najwiecej sklepów, w których mozna zaopatrzyc sie w litewskie pamiatki. Warto zwrócic uwage na wyroby rzemiosla artystycznego w tym szczególnie koszule, bluzki i obrusy zdobione tradycyjnym haftem litewskim.

W celu ich zakupów warto tez odwiedzic którys ze stolecznych targów. Centralny miesci sie przy ulicy Pilimo, a nieco mniejsze przy Garizna i Kalwarija.

Najwieksze domy towarowe miasta mieszcza sie przy Ukmerges 16, a takze ¦irmnn÷ 84 (Astra), Kalvarija 168 (žatria) i Antakalnio 61/2 (Ryga).


Gdzie zjesc

Akimirka, Pr.Gedymino 31, tel. 617417 - restauracja przy glównej ulicy miasta, podaje dania kuchni litewskiej

Literat Svetaine, Pr.Gedymino 1, tel. 611889 - popularna kawiarnia w centrum miasta, miejsce spotkan artystów i inteligencji, mozna tu takze dobrze zjesc

Palanga, Vilniaus 10/16, tel. 623551 - restauracja oferujace klasyczne dania kuchni litewskiej


Rozrywka

Wilno znacznie ustepuje innym stolicom europejskim pod wzgledem rozrywki. Nic dziwnego, gdyz nieco ponad dziesiec lat temu dominowala w miescie jeszcze oficjalna kultura. Tutejszy teatr narodowy, opera i filharmonia do tej pory naleza do najwazniejszych instytucji kulturalnych kraju.

Od pewnego czasu w miescie zaczynaja powstawac kluby muzyczne i dyskoteki na wzór zachodni. Wiekszosc z nich miesci sie w centrum. Nadal jednak wiecej tu lokali czynnych w dzien niz w nocy. Milo mozna spedzic czas w licznych kawiarniach na starówce.

Litwa na skróty

Przewodnik: