Budapeszt - Przewodnik

<strong>Informacje podstawowe: </strong>

Pogoda w Budapeszcie

Dzisiaj, 18.1 2°C
Informacje podstawowe: Liczba mieszkanców: 2 mln
Polska ambasada: Torokwesz u. 15, II
tel.00361 413 8200,351 1723
Numer kierunkowy telefonu: 0036/1
Wazniejsze numery telefonu:
Informacja turystyczna: 1179800
Policja: 112
Pierwsza pomoc: 112
Czas lokalny: Warszawa: 12.00, Budapeszt: 12.00

Komunikacja miejska:
Metro: miasto obsluguja trzy linie metra, krzyzuja sie na Déak Fter
Pociag: liczne pociagi lokalne z dworców kolejowych pozwalaja dojechac w tereny podmiejskie
Tramwaj: najlepsze do poruszania sie po centrum, niektóre linie kursuja takze w nocy
Autobus: najlepsze do dojazdu na przedmiescia, niektóre linie kursuja takze w nocy

Adres informacji turystycznej: Sütó u. 2

Historia

Pierwszym miastem bylo starozytne Aquincum, zalozone w I wieku n.e. przez Rzymian. Lezalo na zachodnim brzegu Dunaju. Miasto zostalo spladrowane w V wieku przez Hunów i az do X wieku pozostawalo niezamieszkale.

Wówczas pojawily sie koczownicze plemiona Madziarów, które z czasem przeszly na osiadly tryb zycia i pod berlem króla Stefana zaczely formowac chrzescijanskie panstwo. Chrystianizacja przebiegala opornie. Jednego z misjonarzy, biskupa Gellérta zrzucono ze stromego wzgórza, noszacego dzis jego imie. Jednak, az do najazdu Tatarów w XIII wieku, miasto nie odgrywalo znaczacej roli w panstwie, ustepujac znaczeniu stolecznemu Ostrzyhomowi.

W ramach odbudowy zniszczonego kraju sprowadzono osadników niemieckich, którzy na Wzgórzu Zamkowym - Várhegy wniesli warowne miasto Buda. Stare miasto istniejace na miejscu miasta rzymskiego nazwano wtedy Stara Buda - Óbuda, natomiast po przeciwnej stronie Dunaju zaczal sie rozwijac kupiecki Peszt.

Ten silny osrodek zlozony z trzech miast zaczal odgrywac z czasem dominujaca role w Królestwie Wegierskim, az od 1361 r. stal sie na stale jego stolica. Za rzadów Macieja Korwina królewska Buda stala sie jednym z wazniejszych osrodków kulturalnych wczesnego odrodzenia w Europie.

Zajecie miasta przez Turków w 1541 r. doprowadzilo do jego upadku. Zniszczeniu ulegla wówczas wieksza czesc zabudowy miejskiej. Jeszcze wiekszych zniszczen dokonano przy odzyskiwaniu miasta przez wojska Swietej Ligi w 1686 r. Trzy zrujnowane miasta zamieszkiwalo w sumie kilkuset mieszkanców.

Ozywienie nastapilo dopiero w okresie oswiecenia. Budzie przyznano poczatkowo status stolicy prowincji, do Pesztu przeniesiono siedzibe sejmu wegierskiego. Najwiekszy rozwój nastapil w drugiej polowie XIX wieku. W 1872 r. trzy miasta oficjalnie polaczono w jeden organizm - Budapeszt, który stal sie drugim miastem dualistycznej monarchii Austro - Wegier. Od 1918 r. pozostaje stolica Republiki Wegierskiej.

W roku 1956 na ulice miasta wyszli robotnicy rozpoczynajac powstanie krwawo stlumione glównie przez wojska radzieckie. Ostatnia dekada lat 90. to dynamiczny rozwój zwiazany z otwarciem sie na rynki zachodnie i przejsciem na gospodarke wolnorynkowa. Wraz z Warszawa i Praga Budapeszt jest zaliczany do najwazniejszych miast regionu.


Glówne atrakcje

Miasto jest malowniczo polozone po obu stronach Dunaju. Górzysta Buda lezy na wzniesieniach Sredniogórza Wegierskiego. Peszt rozciaga sie na plaskiej Nizinie Wegierskiej.

Lata zniszczen tureckich, oraz fakt, ze miasto nabralo znaczenia dopiero w XIX stuleciu sprawia, ze niewiele jest tu starszych zabytków. Odradzajacej sie stolicy starano sie dodac znaczenia. Powstal tu zatem interesujacy zespól budowli w stylu historycznym reprezentujacych wysoki poziom artystyczny.

Najbardziej reprezentacyjny jest neogotycki parlament - Országház w Peszcie. Wzorowany jest na parlamencie w Londynie. Równie okazala jest klasycystyczna bazylika sw. Stefana. Wewnatrz znajduje sie jedna z najswietszych relikwii wegierskich - zmumifikowana reka pierwszego króla i patrona kraju.

Z licznych pomników wyróznia sie monument na czesc Millennium panstwa z 1896 r. Potezna jego kolumnada z rzezbami ksiecia Árpáda i szesciu jego wodzów zamyka perspektywe glównej ulicy dzielnicy Népkoztárság Útja. Obydwa brzegi Dunaju lacza malownicze mosty, z których najstarszy jest Lancuchowy.

Najstarsze budowle, równiez przebudowane w stylu historycznym, zachowaly sie na zachodnim brzegu rzeki, w Budzie. Nalezy do nich kosciól Macieja - koronacyjna swiatynia królów wegierskich. Za czasów tureckich byl zamieniony w glówny meczet miasta.

Wlasciwy zamek królewski zajmuje poludniowa czesc cypla wzgórza Várhegy. Zniszczony podczas wojen z Turkami, zostal odbudowany jako okazala rezydencja przez cesarzowa Marie Terese.

Na zachód i pólnocny zachód od zamku rozciaga sie szczególnie malownicza, XVIII - wieczna czesc miasta z barokowymi kamieniczkami. Szczególnie urocza i znana jest uliczka Pala. Ciag zabytkowych kamienic zamyka plac z pomnikiem Józefa Bema. Ten bohater Polski i Wegier popularny jest do dzis. Pod jego pomnikiem czesto rozpoczynaly sie antykomunistyczne demonstracje.

Najlepszy widok na miasto rozciaga sie ze szczytu Wzgórza Gellerta z pomnikiem biskupa i meczennika. Ze zboczy wzniesienia bija, znane juz w starozytnosci, gorace zródla. Dzieki nim miasto ma status uzdrowiska. Zachowaly sie nad nimi laznie tureckie. Z najdawniejszych zabytków pozostaly do dzis w Starej Budzie dwa rzymskie amfiteatry oraz pozostalosci miasta Aquincum.


Muzea i galerie

Palac Królewski w Budzie (Budavári palota) - Potezny kompleks sklada sie z kilku czesci. Muzeum Ludwiga prezentuje bogata kolekcje sztuki wspólczesnej, Wegierska Galeria Narodowa posiada kolekcje dziel najwybitniejszych wegierskich malarzy i rzezbiarzy. Pozostale skrzydla palacu zajmuje Budapesztanskie Muzeum Historyczne oraz Muzeum Historii Najnowszej.

Muzeum Etnograficzne (Néprazi Múzeum), Kossuth Lajos 12 - miesci sie w okazalym eklektycznym gmachu dawnego Sadu Najwyzszego. Posiada bogata ekspozycje poswiecona zyciu codziennemu mieszkanców Wegier od XVIII wieku do I wojny swiatowej. Bogate sa takze zbiory przedmiotów codziennego uzytku.

Muzeum Sztuk Pieknych (Szépmuvészeti Múzeum) - jest to jedno ze starszych i bogatszych muzeów miasta. Zostalo zalozone pod koniec XIX dla uczczenia tysiaclecia panstwa. Specjalnie na jego potrzeby zbudowano potezny, okazaly gmach. Wnetrze prezentuje bogate zbiory sztuki poczawszy od czasów egipskich po najnowsze. W zbiorach malarstwa znajduja sie m.in. obrazy Tycjana, Rembrandta, Raffaela, Gaguina i Chagala a z twórców polskich - Matejki.

Muzeum Aquincum (Az Aquincum Múzeum) - prezentuje wykopaliska miasta rzymskiego. W salach wystawowych mozna zobaczyc odkopane przedmioty oraz makiete starozytnego Aquincum.

Muzeum Zydowskie, Dohany 2 - miesci sie w dawnej synagodze (Zsinagóga). Ekspozycja prezentuje dokumenty i przedmioty zwiazane z zyciem spolecznosci zydowskiej, która osiada na ziemiach obecnych Wegier juz w czasach rzymskich. Szczególnie wstrzasajaca czesc jest poswiecona Holocaustowi.


Zakupy

Dobra pamiatka z Wegier moga byc wyroby rzemiosla ludowego. Najpopularniejsze to wyroby z drewna, haftowane serwety i koszule, wyroby garncarskie zdobione tradycyjnym madziarskim ornamentem oraz wszelkie przedmioty zwiazane z tradycjami winiarskimi. Warto zwrócic uwage na tradycyjne butelki i kielichy. Kupujac wino wegierskie dobrze pytac sie o biale wina z rejonu Tokaju oraz czerwone z rejonu Egeru.

Glówne tereny handlowe znajduja w centrum Pesztu.. Jedna z wazniejszych jest ulica Rákóczi. Znajduje sie tu kilka duzych domów towarowych jak Extra Áruház, Lotto Áruház, Csillag Áruház, oraz Otthon Áruház. Przy Áruház ter. znajduje sie natomiast Cspeli Áruház.


Gdzie zjesc

Marquis de Salade, VI. Hajós u. 43, tel. 3024086, Peszt - samoobslugowa restauracja wegetarianska oferujaca szczególnie bogaty wybór salatek i dania orientalne z centralnej Azji. Lokal jest ulubionym miejscem lunchu wegierskich aktorów.

Aranyszarvas, I. Szarvas tér 1 tel. 1756451, Buda - restauracja o ciekawym wystroju lezy w Budzie, w poblizu zamku. Oferuje potrawy z dziczyzny.

Kacsa Vendéglo, I. Fo u. 75 tel. 2019992, Buda - zgodnie z nazwa glównym daniem, w którym specjalizuje sie lokal jest kaczka podawana z owocami. Lokal podaje tez wspaniale dania wegetarianskie.

Kis Buda Gyöngye, III. Kenyeres u. 34 tel. 3686402, Obuda - nazwa restauracji znaczy tyle co “mala perla Budy". Lokal jest polozony w uroczym miejscu z zacisznym dziedzincem, pobyt zwykle umilaja delikatne dzwieki skrzypiec, restauracja podaje dania kuchni wegierskiej.

Lou Lou, Vigyázó F. u. 4 tel. 3124505 - lokal miesci sie w dzielnicy finansowej, jest ulubionym miejscem biznesmenów. Podaje sie tu dania kuchni angielskiej, po angielsku jest takze tutejsze menu. Do posilków restauracja oferuje bogaty wybór win.


Rozrywka

Glówne tereny rozrywki i rekreacji miasta zostaly umiejscowione na Wyspie Malgorzaty (Margit - Sziget). Znajduja sie tu kompleksy sportowe z basenami i termami, oraz kortami tenisowymi, liczne kawiarnie i restauracje z klubami muzycznymi zapewniajace rozrywke do pózna w nocy.

W innych czesciach miasta tez znajduje sie sporo miejsc, gdzie mozna dobrze sie zabawic. Wsród studentów popularna jest dyskoteka Véndiák, Egyetem tér. Przy stacji metra Kálvin ter. Modna jest takze dyskoteka w Morrison's Music Pub Révay u. 25 przy stacji metra Opera.

W dzielnicy Zuglo znajduje sie natomiast lunapark - Vidampark. Jest to ulubione miejsce zabaw mlodziezy i dzieci. Znajduja sie tu kolejki górskie, strzelnice, palace strachów itp. W poblizu miesci sie natomiast gmach Wielkiego Cyrku Stolecznego - Nagycirkusz.

Miasto ma takze do zaoferowania szeroki wybór wydarzen kulturalnych. W pieknej neorenesansowej sali Opery Narodowej odbywaja sie dobrze przygotowane przedstawienia operowe. Duza renome w swiecie ma Budapesztanska Orkiestra Filharmoniczna, która regularnie koncertuje w gmachu Filharmonii Narodowej.

Podczas wakacyjnej przerwy zycie kulturalne przenosi sie na Wyspe Malgorzaty. Odbywaja sie tu przedstawienia oraz koncerty w teatrze letnim - Margitsziget. Ciekawe koncerty w miesiacach letnich maja takze miejsce na dziedzincu hotelu Hilton oraz na dziedzincu palacu Zichy.

Popularna i w Polsce jest latwo wpadajaca w ucho muzyka wegierska. Milosnikom muzyki folkowej i ludowej mozna polecic teatr parkowy w Budzie. Odbywaja sie tu pokazy tanców ludowych. Znany objazdowy klub folkowy prezentujacy folklor Siedmiogrodu to Táncház.

Węgry na skróty

Regiony:
Przewodnik: