Amsterdam - Przewodnik

<strong>Informacje podstawowe: </strong>

Pogoda w Amsterdamie

Dzisiaj, 12.11 7°C
Informacje podstawowe: Liczba mieszkanców: 753 tys.
Numer kierunkowy telefonu: 0031/20
Wazniejsze numery telefonu:
Policja: 112
Pierwsza pomoc: 112
Czas lokalny: Warszawa: 12.00, Amsterdam: 12.00
Komunikacja miejska:

Metro: miasto obsluguja dwie linie metra, jest najdogodniejsze do dojazdu na przedmiescia

Pociag: liczne pociagi podmiejskie pozwalaja na szybki dojazd na przedmiescia

Tramwaj: jest najdogodniejszy do poruszania sie po centrum, miasto posiada takze cztery linie szybkiego tramwaju sneltram, laczace centrum z przedmiesciami

Autobus: jest najdogodniejszy do dojazdu na przedmiescia

Autobus wodny: pozwala na przejazdzke po kanalach, wszystkie rejsy zaczynaja sie przy Singelgracht, naprzeciwko Rijksmuseum, przystanki pozwalaja na przerwanie podrózy i kontynuowanie jej kolejnym statkiem
Adres informacji turystycznej: VVV Amsterdam, Stationsplein 10

Historia

Pierwsza wzmianka o miescie pochodzi z 1275 r. Miasto, jak mówi sama jego nazwa, zostalo zalozone przy tamie (Damme) na rzece Amstel. Ksiazeta Holandii uczynili z niego port, w którym pobierano oplaty za importowane z Hamburga piwo.

Z czasem miasto nabralo znaczenia jako wazny port przeladunkowy. Wkrótce, dzieki wspólpracy ze zwiazkiem hanzeatyckim, miasto opanowalo handel towarami przywozonymi z Morza Baltyckiego. W XVI wieku wiekszosc zboza wywozonego z Polski trafiala do Amsterdamu.

Po zwycieskim powstaniu skierowanym przeciwko hiszpanskiemu wladcy Amsterdam stal sie glównym miastem niezaleznych Zjednoczonych Prowincji Niderlandów. Miasto wkroczylo w XVII stuleciu w swój Zloty Wiek. Liczna flota kupiecka dostarczala nieslychanego bogactwa i zapewnila sobie dominujaca pozycje na swiatowych wodach.

Schylek swietnosci nastal na poczatku XVIII wieku po wplataniu sie kraju w dlugotrwale wojny o sukcesje hiszpanska. W 1795 r. miasto zajeli Francuzi, przejmujac kontrole nad bogatymi kupcami.

Wraz z upadkiem Napoleona wladze w Niderlandach przejal Wilhelm I Oranski, koronujac sie na króla zjednoczonego kraju. Jednak stolica zostala ustanowiona w Hadze, gdyz bogaty i samodzielny Amsterdam uznany zostal za zbyt silny osrodek mogacy latwo wplywac na decyzje dotyczace kraju.

Miasto znacznie zwiekszylo liczbe ludnosci w 2 polowie XIX wieku. Powstaly nowe dzielnice, m.in. Nowe Poludnie, zaprojektowane przez architektów szkoly amsterdamskiej. Straty przyniosla I wojna swiatowa na skutek blokady portów. Kolejne zniszczenia przyniósl koniec II wojny, gdy wycofujacy sie Niemcy wysadzili w powietrze wszystkie groble i tamy na wybrzezu Morza Pólnocnego.

W latach 60. XX wieku miasto stalo sie miejscem narodzin radykalnych ruchów spolecznych. Amsterdam zaslynal z niecodziennych happeningów Jaspera Gfootrelda oraz ruchu provosów i “Wolengo Panstwa Oranje" zalozonego przez studenta filozofii Roela van Duyna. Wraz z narastaniem problemów mieszkaniowych w latach 80. wylonil sie ruch dzikich lokatorów - squatersów, nielegalnie okupujacych opuszczone budynki.

Miasto jest dzis jednym z dynamiczniej rozwijajacych osrodków Europy. W duzej jednak czesci zachowalo duzo ze swojego dawnego “hiposowskiego" stylu zycia. W liberalnym podejsciu do wielu problemów spolecznych jak narkotyki czy prostytucja nadal wyróznia sie w swiecie.


Glówne atrakcje

Amsterdam okreslany jest mianem “Wenecji Pólnocy". Miasto lezy na ponad 100 wyspach, rozdzielonych ponad 160 kanalami spietych wieloma mostami. Stare Miasto zachowalo nienaruszony od czterech wieków uklad urbanistyczny.

Miasto ma ksztalt wachlarza. Jego centrum stanowi Stare Miasto oparte o rzeke Ijseelmeer na pólnocy i kanaly Singel i Herengracht z pozostalych trzech stron. Jego sercem jest plac Dam. To w tym miejscu znajdowala sie tama przez rzeke Amstel, która dala miastu pierwotna jego nazwe: Amstelledamme.

Naokolo placu znajduja sie najwazniejsze budowle miasta. Pierwsza z nich to XVII - wieczny Palac Królewski - Koninklijk Paleis. Zbudowano go w czasach, gdy Niderlandy byly republika, jako ratusz. Byla to najwieksza tego typu budowla w Europie, przez swoje rozmiary i okazalosc miala podkreslic range wladzy obywatelskiej w miescie.

Aby tak olbrzymia budowla mogla powstac na grzaskim podlozu wbito w ziemie 13659 pali drewnianych przywiezionych statkami z ziem polskich. Na palac królewski zamienil ratusz brat Napoleona, stwierdzajac, ze jest to jedyna budowla w miescie godna króla.

Obok wznosi sie XV - wieczny Nowy Kosciól - Nieuwe Kerk. Przez wieki rywalizowal z palacem o pierwszenstwo. Odbywaja sie w nim glówne uroczystosci panstwowe, m.in. koronacje i sluby królewskie. Srodek placu zajmuje Narodowy Pomnik Ofiar Wojny.

Sasiednia dzielnica czerwonych latarni, znana na calym swiecie dzielnica rozpusty, miesci w sobie takze najstarsze zabytki miasta. Nalezy do nich Stary Kosciól z XIV wieku. Od sredniowiecza stanowil miejsce pielgrzymek po cudzie, który zdarzyl sie w nim tuz po zbudowaniu swiatyni. We wnetrzu byla pochowana pierwsza zona Rembrandta, znana z portretu Saksja. Dzielnica siega po Nowy Rynek czyli Niewmarkt z ladnym budynkiem wagi.

Wokól Starego Miasta rozciaga sie pierscien trzech kanalów zwany Grachtengordel. Rejon ten zostal zabudowany w okresie Zlotego Wieku Amsterdamu przez najokazalsze rezydencje kupieckie. Najbardziej reprezentacyjny jest kanal Herengarcht z rejonie Zlotego Zakretu.

Muzea i galerie

Muzeum Panstwowe (Rijksmuseum), Stadhouderskade 42, (przy przystanku tramwaju Spiegelkracht) - przedstawia kolekcje wspanialego malarstwa holenderskiego od XV do XIX wieku. Znajduje sie tu ponad dwadziescia plócien Rembrandta z najslynniejszym jego obrazem: Nocna straz. Muzeum posiada takze ciekawa kolekcje sztuki uzytkowej.

Muzeum van Gogha, Paulus Potterstraat 7, (przy przystanku tramwaju Van Baerlest) - prezentuje ponad 200 obrazów ze wszystkich okresów twórczosci artysty.

Muzeum Sztuki Wspólczesnej (Stedelik), Paulus Potterstraat 7, (przy przystanku tramwaju Van Baerlest) - muzeum plasuje sie swiatowej czolówce, odbywaja sie tu najwazniejsze prezentacje sztuki w miescie.

Dom Anny Frank, Prinsengracht 263 (przy przystanku tramwaju Westermarkt) - sekretne ukrycie w którym znalazla schronienie Anna Frank wraz z rodzina podczas okupacji, nim zostala wywieziona do obozu zaglady. Dziennik tej nastoletniej zydowskiej dziewczyny jest w wielu krajach obowiazkowa lektura szkolna, a sama autorka stala sie znanym na swiecie symbolem Holocaustu.

Muzeum Haszyszu, Marihuany i Konopi, Oudezijds Achterburgwal 148 (przy stacji metra Nieuwmarkt) - jedno z bardziej kontrowersyjnych muzeów miasta, ekspozycje poswiecone sa roslinie z której wyrabia sie najbardziej popularne narkotyki


Zakupy

Sposród rzeczy, które warto przywiezc z Holandii, najlepiej wybrac jeden z licznych gatunków sera lub niezbyt drogie cebulki kwiatów. Mozna tez kupic drop czyli holenderska lukrecje, która wystepuje w wielu odmianach - z sola, bez soli, z miodem itp.

Inny produkt, który nieodlacznie kojarzy sie z Holandia to chodaki. Wiekszosc z nich jest pomalowana na jaskrawe kolory i nie bardzo nadaje sie do codziennego uzytku. Co ciekawe, tylko polowa z ok. 3 mln - rocznej produkcji jest przeznaczana dla turystów. Reszte pochlania rynek krajowy.

Wiekszosc sklepów zlokalizowanych jest w rejonie Starego Miasta. Glówna ulica handlowa miasta jest Kalverstraat. Jedna z najbardziej popularnych w Holandii sieci sklepów to Vroom & Dreesmann. Warto sie tu zaopatrywac w przedmioty codziennego uzytku. Nieco tansza jest równie popularna HEMA. Z reguly przy sklepie tej sieci dziala tania restauracyjka.

Warto przejsc sie po Jardaan. Tradycyjnie uchodzi ona za dzielnice artystów. Mozna tu zaopatrzyc w ich prace oraz kupic antyki.


Gdzie zjesc

Restaurant dVijff Vlieghen (Piec Much), Spuistraat 294-302 tel: 6248369 - jedna z najlepszych restauracji, która zachowala tradycyjny, holenderski charakter mimo naporu turystów, specjalizuje sie w kuchni lokalnej

Bolhoed, Prinsengracht 64 tel. 6261803 - uchodzi za najlepsza restauracje wegetarianska w miescie, lokal slynie z cichej, romantycznej atmosfery

Kantjil en de Tijger, Spuistraat 291 tel. 6200994 - z posród licznych restauracji indonezyjskich w miescie ta jest powszechnie uwazana za jedna z najlepszych

Bodega Keyzer, Van Baerlestraat 96, tel. 6711441 - lokal miesci sie w rejoni Museumplein, podaje dania kuchni europejskiej i holenderskiej, podawane sa w nim swietne dania z dziczyzny

Koriander, Amstel 212, tel. 6277879 - najlepszy lokal na kolacje przed pójsciem do teatru. Specjalizuje sie w kuchni europejskiej i holenderskiej.


Rozrywka

Do najbardziej znanych na swiecie rejonów miasta nalezy dzielnica czerwonych latarni. Znajduje sie na Starym Miescie w obrebie ulic Warmoestraat, Galderskade i Oude Doelenstraat. Odbywaja sie tu oslawione peep - show i sex-show, do których zaczepiaja przechodniów uliczni nagabywacze. Na witrynach przesiaduja prostytutki.

Dzielnica ozywa dopiero noca, w dzien niewiele wyróznia sie od innych czesci Amsterdamu. Dla kontrastu, co roku, w ostatnia niedziele przed 15 III przez dzielnice przechodzi Omgang, czyli cicha procesja katolików do kosciola sw. Mikolaja.

Na turystów czeka tu jednak cale mnóstwo innych atrakcji. Amsterdam to miasto licznych klubów nocnych, kawiarni i dyskotek, które sa rozrzucone po calym miescie. W wielu z nich odczuwa sie jeszcze dawna atmosfere hipisowska, z której slynelo glówne miasto Holandii. Pikanterii dodaje fakt, ze jest to jedyny kraj w Europie, w którym posiadanie i zazywanie tzw. miekkich narkotyków nie jest traktowane jako przestepstwo.

Jedna z wazniejszych dzielnic rozrywki miasta jest rejon wokól placu Leidesplein. Znajduje sie tu wieksza czesc nocnych lokali, dyskotek, kin i restauracji. Podobna range ma plac Rembrandtplein. Do najbardziej znanych klubów nalezy iT, przy Amstelstraat 24 i RoXY, przy Singel 465, mozna jednak miec w nich problemy z dostaniem sie do srodka. Calonocne dyskoteki odbywaja sie w Silo przy Westerdoksdijk 51. Klub zostal zorganizowany przez jedna z komun squatersów.

Amsterdam moze sie takze poszczycic dosc bogatym zyciem muzycznym. W miescie czesto odbywaja sie koncerty rockowe i folkowe, szczególnie na poczatku lata, gdy odbywaja sie festiwale Worlds Roots Festival i Drum and Rytms Festival.

Najwiekszymi salami koncertowymi sa Melkweg czyli Droga Mleczna, przy Lijbaansgracht 234a i Paradiso przy Weterinschaus 6 - 8.

Miasto upodobali sobie takze muzycy jazzowi. Do bardziej znanych barów, w których mozna stale posluchac tej muzyki nalezy Café Alto przy Korte Leideswarsstraat 115 i Bimhuis przy Oude Schaans 73-77.

Zwiazki z Surinamem - byla kolonia holenderska w Ameryce Poludniowej sprawiaja, ze równie czesto mozna uslyszec w miescie muzyke latynoska, szczególnie w klubach w rejonie Leidesplein.

Wysoka range w Amsterdamie ma takze muzyka powazna. Royal Concertgebouw Orchestra i Netherlands Philharmonic naleza do z najlepszych orkiestr symfonicznych swiata. Koncertuja w filharmonii - Concertgebouw, przy Concertgebouwplein, uznawanej za najpiekniejsza sale koncertowa swiata.

Amsterdam to takze miasto ulicznych grajków. Najczesciej mozna ich posluchac na ruchliwym placu Dworcowym, czyli Stationsplain.

Holandia na skróty

Przewodnik: