Noctourism trend alert: gdzie w Polsce wybrać się na obserwację gwiazd?

Noctourism, czyli nowy trend mówiący o podróżowaniu po zachodzie słońca, dotyczy nie tylko zwiedzania najsłynniejszych zabytków w blasku iluminacyjnych świateł. To przede wszystkim obserwacja nieba przy praktycznie zerowym zanieczyszczeniu powietrza. W ten sposób można podziwiać gwiazdy, meteory, a nawet Drogę Mleczną.

Taki odłam noctourismu nazywa się astroturystyką. Najlepiej uprawia się ją w tzw. Obszarach Ciemnego Nieba (Dark Sky Parks IDSPs), czyli certyfikowanych terenach, gdzie zanieczyszczenie światłem jest najmniejsze, a widoczność obiektów na niebie - największa. Tak, tak – w Polsce również mamy unikatowe na skalę światową miejsca idealne do obserwacji gwiazd!

Park Gwiezdnego Nieba „Bieszczady”

Park Gwiezdnego Nieba „Bieszczady” to największy rezerwat ciemnego nieba w Polsce i jeden z największych w Europie. Znajduje się w Bieszczadach, w południowo-wschodniej Polsce, a jego powstanie datuje się na 2013 rok. Powierzchnia parku wynosi ponad 113 tysięcy hektarów, na którą składa się m.in.:

• Bieszczadzki Park Narodowy,
• Park Krajobrazowy Doliny Sanu,
• Ciśniańsko-Wetliński Park Krajobrazowy,
• Miejscowości Lutowiska i Muczne.

Nie ma tu żadnego określonego wejścia, godzin zwiedzania czy opłat za wstęp - to po prostu ogromny teren, którego największą atrakcją jest przejrzyste niebo. Przy odpowiednich warunkach (bez chmur i księżyca) można zobaczyć tu tysiące gwiazd (nawet 7 tysięcy podczas jednej nocy!), wyraźną Drogę Mleczną, a czasem nawet meteory – i to bez żadnego sprzętu! Park można zwiedzać samodzielnie lub wziąć udział w zorganizowanych pokazach astronomicznych.

Wskazówka: na oglądanie gwiazd w Parku Gwiezdnego Nieba „Bieszczady” weź ze sobą ciepłe ubranie - nawet latem po zmroku robi się tam chłodno.

Kiedy najlepiej jechać do Parku Gwiezdnego Nieba „Bieszczady”?

Najlepszym czasem na przyjazd jest okres od połowy lipca do połowy września. W sierpniu warto przyjechać tu zobaczyć Perseidy!

Dla kogo Park Gwiezdnego Nieba „Bieszczady” będzie najlepszy?

Park będzie świetną atrakcją dla fotografów, miłośników astronomii, rodzin ze starszymi dziećmi i dla par chcących spędzić razem romantyczny czas.

Izerski Park Ciemnego Nieba

Izerski Park Ciemnego Nieba to pierwszy transgraniczny park tego typu na świecie – znajduje się zarówno w Polsce, jak i w Czechach, a konkretniej w Sudetach, w Górach Izerskich. Park powstał w 2009 roku, a jego powierzchnia to 75 km², na której można zobaczyć:

• Polana Izerska,
• okolice Stacji Turystycznej Orle,
• okolice Chatki Górzystów,
• model Układu Słonecznego.

Przy sprzyjającej pogodzie i w czasie nowiu można obserwować tutaj wiele gwiazd, wyraźną Drogę Mleczną, planety, meteory i inne obiekty astronomiczne.

Wskazówka: na oglądanie gwiazd w Izerskim Parku Ciemnego Nieba weź ze sobą czołówkę z czerwonym światłem i ciepłą odzież, ponieważ Góry Izerskie znane są z niskich temperatur nawet latem.

Kiedy najlepiej jechać do Izerskiego Parku Ciemnego Nieba?

Najlepszym czasem na przyjazd jest okres letni, czyli lipiec-sierpień. W sierpniu warto przyjechać tu zobaczyć Perseidy!

Dla kogo Izerski Park Ciemnego Nieba będzie najlepszy?

Izerski Park Ciemnego Nieba będzie najlepszy dla fotografów, miłośników astronomii, rodzin ze starszymi dziećmi oraz osób chcących połączyć chodzenie po górach za dnia z nocną obserwacją nieba.

Sopotnia Wielka

W przeciwieństwie do swoich poprzedników, Sopotnia Wielka to nie park, a cała wieś słynąca z doskonałych warunków do astroturystyki. To pierwsza w Polsce miejscowość z oficjalnym statusem obszaru ochrony ciemnego nieba (Dark Sky Community, obszar CN-001). Znajduje się w Beskidach (Beskidzie Żywieckim), wśród gór i lasów. Można tu zobaczyć wiele gwiazd i wyraźną Drogę Mleczną.

Ciekawostka: w ramach ochrony ciemnego nieba oświetlenie uliczne w Sopotni Wielkiej zostało przebudowane tak, aby światło było kierowane w dół, a nie w górę. W godzinach od północy do 4 rano, w części objętej obserwacjami, światło zostało natomiast całkowicie wyłączone.

Gdzie można obserwować gwiazdy w Sopotni Wielkiej?

• Stanowisko obserwacyjne nr 20 na Krzyżowskim Groniu - ogromna łąka, na której można rozłożyć koc i samodzielnie obserwować gwiazdy lub wziąć udział w Festiwalu Ciemnego Nieba.
• Obserwatorium Astronomiczne z kopułą przy Zespole Szkół nr 4 - organizowane są tam pokazy nieba, obserwacje przy użyciu teleskopów czy pikniki połączone z oglądaniem gwiazd.

Kiedy najlepiej jechać do Sopotni Wielkiej?

Najlepiej przyjechać tu w sierpniu na Perseidy lub od września do października ze względu na dłuższe noce niż latem.

Dla kogo Sopotnia Wielka będzie najlepsza?

Sopotnia Wielka będzie świetnym miejscem dla początkujących obserwatorów, rodzin z dziećmi, fotografów i dla i osób, które chcą połączyć obserwację gwiazd z pobytem w Beskidzie Żywieckim.

Ostoja Ciemnego Nieba Izdebno-Chalin

Ostoja Ciemnego Nieba Izdebno–Chalin to naturalny obszar o ograniczonym świetle sztucznym. Znajduje się w Wielkopolsce, w gminie Sieraków, a konkretniej na terenie Sierakowskiego Parku Krajobrazowego. Obejmuje sołectwa Izdebno i Chalin, w których znajdują się:

• Ośrodek Edukacji Przyrodniczej w Chalinie z „klasą pod gwiazdami”, czyli specjalną łąką przeznaczoną do obserwacji nieba.
• Naukowe obserwatorium astronomiczne UAM w Poznaniu, w którym można obserwować tzw. kosmiczne śmieci, np. pozostałości satelitów i rakiet na orbicie okołoziemskiej.

Kiedy najlepiej jechać do Ostoji Ciemnego Nieba Izdebno-Chalin?

Najlepiej pojechać tam w okresie letnim, szczególnie w sierpniu podczas nocy Perseidów. W Chalinie organizowane są wówczas całe wydarzenia dedykowane temu zjawisku.

Dla kogo Ostoja Ciemnego Nieba Izdebno–Chalin będzie najlepsza?

Ostoja Ciemnego Nieba Izdebno–Chalin będzie najlepszym wyborem dla rodzin z dziećmi, początkujących obserwatorów nocnego nieba (zwłaszcza z centralnej Polski) oraz dla osób, które chcą połączyć obserwację gwiazd z wypoczynkiem na łonie natury.

O czym warto pamiętać podczas obserwacji gwiazd?

Na miejsce obserwacji warto przyjechać wcześniej, by znaleźć dla siebie miejsce, zwłaszcza jeśli wybierasz się w trakcie popularnych zjawisk atmosferycznych, np. Perseidów. Możesz wówczas spodziewać się tłumów!

Zaplanuj obserwację gwiazd podczas nowiu księżyca, kiedy najsłabiej świeci. W przeciwnym wypadku, gdy świeci mocniej, dostrzeżenie najmniejszych obiektów może być trudne.

Zaadaptuj swój wzrok, zanim podniesiesz głowę, by patrzeć w gwiazdy. Wystarczy 15-20 minut w całkowitej ciemności, aby przystosować się do widzenia nocnego. Zrezygnuj przede wszystkim w patrzenie w ekran telefonu czy innego urządzenia elektronicznego.

Najczęściej zadawane pytania o obserwacji nieba i gwiazd w Polsce

Gdzie w Polsce najlepiej oglądać niebo?

W Polsce najlepiej oglądać niebo w specjalnie wyznaczonych, certyfikowanych terenach o nazwie Parki Ciemnego Nieba lub Obszary Ciemnego Nieba. Wówczas możesz liczyć tam na najczystsze, nieskażone światłem sztucznym niebo.

Gdzie w Polsce znajdują się Parki Ciemnego Nieba?

Parki Ciemnego Nieba w Polsce znajdują się w Bieszczadach (Park Gwiezdnego Nieba „Bieszczady”), Górach Izerskich (Izerski Park Ciemnego Nieba), Sopotni Wielkiej oraz w gminie Sieraków (Ostoja Ciemnego Nieba Izdebno–Chalin).

Kiedy najlepiej jechać do Izerskiego Parku Ciemnego Nieba?

Do Izerskiego Parku Ciemnego Nieba najlepiej jechać w lecie, czyli w lipcu i sierpniu, kiedy niebo po zmroku jest najczystsze. Co więcej, w sierpniu warto zahaczyć o pokaz Perseidów!