geografia Turcji
Turcja jest krajem położonym zarówno w Azji jak i Europie. Leżąca po zachodniej stronie cieśniny
Bosfor część europejska to tylko 3% powierzchni kraju. Pozostałe 97 % zajmuje półwysep
Azji Mniejszej.
Wyżynno-górskie ukształtowanie Azji Mniejszej przesądza o specyfice całego kraju. Centralną i zachodnią część półwyspu zajmuje Wyżyna Anatolijska, wzniesiona średnio do 800-1500 m n.p.m. Porozcinana jest licznymi, rozległymi, kotlinowatymi obniżeniami.
Nad całą wyżyną dominują wygasłe wulkany, z których najwyższy jest Erciyas (3917 m n.p.m.). Wyżyna niemal ze wszystkich stron otoczona jest górami. Na północy wzdłuż wybrzeża Morza Czarnego ciągną się Góry Pontyjskie z najwyższym szczytem Kackar Dagi - 3932 m n.p.m.
Na południu, wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego, ciągną się na długości około 1500 km góry Taurus. Największą wysokość i najbardziej strzeliste formy osiągają w części środkowej. Znajduje się tu najwyższy szczyt całego łańcucha górskiego Kaldi Dag - 3734 m n.p.m. Pasmo jest w znacznej części zbudowane z wapieni, w których rozwinęły się formy krasowe z jaskiniami.
Wschodnią część Turcji stanowi Wyżyna Armeńska, wypiętrzona przeciętnie 1000 -2000 m n.p.m., oficjalnie zwana w tym kraju Wschodnią Anatolią. Przecinają ją liczne pasma górskie i urozmaicają stożki wygasłych wulkanów.
Najwyżej wznosi się przykryty czapą lodową Ararat (5122 m n.p.m.). Ten najwyższy szczyt Turcji był w starożytności uważany za najwyższą górę świata. Znany jest z biblijnej Księgi Rodzaju jako miejsce spoczynku Arki Noego.
Niewielkie niziny występują tylko na wybrzeżach, przy ujściach rzek np. Nizina Adana. W europejskiej części kraju leży natomiast Nizina Tracka. Na pozostałym obszarze europejskiej części Turcji przeważają rozległe płaskowyże.
Turcja leży w strefie klimatów podzwrotnikowych. Na wybrzeżach jest to klimat morski typu śródziemnomorskiego. Średnia temperatura stycznia wynosi od 5 do 10°C, a lipca od 25 do 30°C.
Środkowa i wschodnia Turcja ma natomiast klimat kontynentalny suchy. Zima jest mroźna ze średnią temperaturą stycznia od (-5)°C w centrum kraju do (-15)°C na krańcach wschodnich. Lata są upalne, gdyż średnia temperatura lipca wynosi od 25°C w centrum do 32°C na południowym-wschodzie.
Najwięcej opadów przypada na jesień i zimę. Roczna suma opadów waha się od 200-300 mm w środku kraju i 500-700 mm na wybrzeżach do ponad 2000 mm w górach Taurus. We wschodniej części Gór Pontyjskich opady przekraczają nawet 3000 mm.
Z gór Pontyjskich i Taurus spływają liczne , krótkie i bystre rzeki. Na podgórskich równinach często bardzo silnie meandrują. To właśnie tu znajduje się rzeka Meander o wyjątkowo krętym przebiegu, rozsławiona w Iliadzie Homera.
Na wyżynach Anatolijskiej i Armeńskiej sieć rzeczna jest znacznie rzadsza. Największy jest przepływający przez Wyżynę Anatolijską Kizilirmak (Rzeka Czerwona) Choć jest nieco dłuższy od Wisły - 1150 km, to znacznie mniej zasobny w wodę. Na Wyżynie Armeńskiej źródła mają Tygrys i Eufrat, spływające ku nizinie Mezopotamii i dalej do Zatoki Perskiej.
Dla Turcji charakterystyczne jest występowanie sporej liczby jezior. Są to najczęściej zasolone akweny pochodzenia tektonicznego. Największe z nich - Wan - słone, głębokie i bezodpływowe leży na Wyżynie Armeńskiej.
Płytkie i również słone Tuz w Anatolii latem prawie wysycha. Słodkie jeziora Beysehir i Egridir wykorzystywane są do sztucznego nawadniania.
Szata roślinna Turcji odzwierciedla zróżnicowanie klimatu. Większe formacje leśne występują jedynie w Górach Pontyjskich i Taurus. Na wybrzeżach dominują zarośla typu makii. Natomiast na wyżynach Anatolijskiej i Armeńskiej przeważa roślinność stepowa i półpustynna.
Źródło: wydawnictwo Pascal