geografia Szwajcarii
Szwajcaria jest jednym z najbardziej
górzystych krajów świata. Średnie wzniesienie nad poziom morza wynosi tu 1350 m. Ukształtowanie terenu pozwala na wyróżnienie trzech pasów krajobrazowych:
Alpy,
Wyżynę Szwajcarską i
Jurę.
Alpy leżą w południowej części kraju i zajmują około 60% powierzchni państwa. Obejmują pasma podzielone głębokimi dolinami Renu i Rodanu. Średnie wzniesienie terenu wynosi tu 1700 m n.p.m., a około 100 szczytów zbliża się do wysokości 4000 m n.p.m. lub ją przekracza.
W Alpach Pennińskich na granicy z Włochami leży najwyższy szczyt Szwajcarii - Dufour (4634 m n.p.m.) w Mawysie Monte Rosa. Tu także znajduje się trudnodostępny, o zadziwiającym strzelistym kształcie Materhorn.
W Alpach Berneńskich leży Jungfrau z najwyższą w Europie kolejką zębatą wjeżdżającą pod szczyt. Na granicy z Austrią leżą Alpy Retyckie. Szczyty wznoszą się ponad białe pola wiecznych śniegów i lodowców. Z nich najdłuższy jest lodowiec Aletsch, który ciągnie się na długości 23,6 km.
Od czasów historycznych po współczesność ważną rolę komunikacyjną odgrywają przełęcze. Umożliwiają podróż z Europy zachodniej i środkowej na południe. Najważniejsze z nich to św. Bernarda - 2473 m n.p.m., Simplon - 2009 m n.p.m., św. Gotharda - 2108 m i Splügen - 2115 m.
Ku północnemu zachodowi i zachodowi Alpy przechodzą w Wyżynę Szwajcarską, zajmującą 30% powierzchni kraju. Wznosi się ona 400-1400 m. n.p.m. a jej najwyższym wierzchołkiem jest Napf - 1408 m. n.p.m.
Góry Jura stanowią zaledwie 10% powierzchni kraju i mają charakter łagodnych gór i płaskowyżów, o średniej wysokości 700 m n.p.m. Leżą na pograniczu z Francją.
Zbudowane z wapienia cechują się dobrze rozwiniętymi zjawiskami krasowymi. Najwyższym szczytem jest tu Mont Tendre (1679 m n.p.m.).
W Szwajcarii panuje klimat umiarkowany, cechujący się wielkim zróżnicowaniem warunków pogodowych, związanych z rzeźbą terenu i ekspozycją zboczy. Występują tu cechy klimatu górskiego, morskiego i śródziemnomorskiego.
Średnie temperatury stycznia wahają się od (-10)°C - w wysokich górach do (-1)°C - na wysokości 500 m. Temepratury lipca wynoszą 20°C, a w wysokich górach 5°C. Roczna suma opadów wynosi od 500 mm w kotlinach i dolinach do ponad 3000 mm na zachodnich stokach Alp.
Charakterystyczne są tu ciepłe i gwałtowne wiatry południowe - fen i zimne wiatry północne - bise.
Na terenie Szwajcarii stykają się zlewiska mórz: Północnego, Śródziemnego i Czarnego. Do pierwszego z nich płynie Ren z dopływami Aare i Thur. Wody do drugiego morza odprowadza Rodan. Inn, wpadający w Niemczech do Dunaju odprowadza wody do trzeciego z mórz.
Szwajcaria jest krainą około 15 000 naturalnych jezior. Prawie wszystkie swe pochodzenie zawdzięczają olbrzymim lodowcom górskim.
Największe ze zbiorników to: jeziora Genewskie i Bodeńskie, obydwa o powierzchni przekraczającej 500 km2, czyli 5 razy większej od naszego Śniadrwy. Do dużych akwenów należą także Neuchâtel, Magiore, Czterech Kantonów i Zurychskie.
Na obszarze Szwajcarii występuje piętrowość roślinności, zależna od wysokości nad poziomem morza. Do 600 m n.p.m. - dominują uprawy, 600-1200 m n.p.m. - lasy liściaste z bukiem, klonem, lipą, wierzbą i topolą. Między 1200 a 2000 m n.p.m. rozciągają się lasy iglaste ze świerkiem, sosną, limbą i modrzewiem.
Lasy zajmują 26% powierzchni kraju. Od 2000 m n.p.m. do granicy wiecznego śniegu na wysokości 3500 m n.p.m. ciągną łąki alpejskie a wyżej nagie skały porastają mchy i porosty.
Źródło: wydawnictwo Pascal