geografia Czech
Republika Czeska jest krajem otoczonym ze wszystkich stron średnimi górami. Dwie historyczne krainy:
Czechy i
Morawy leżą w dwóch wielkich kotlinach, zajętych przez dwa wielkie systemy rzeczne:
Łaby i
Morawy.
Historyczna kraina Czechy, zajmująca większą, zachodnią część państwa, w dużym przybliżeniu zajmuje obszar Masywu Czeskiego. Masyw składa się z ciągu średnich i niskich pasm górskich, otaczających położone w centrum wyżyny i niziny.
Najwyższe są leżące na granicy z Polską Sudety. Jako, że Czechom takie określenie pasma źle się kojarzy z przyczyn historycznych, starali się wymazać je z podręczników geografii, i zastąpić je nazwami poszczególnych jego części: Jesioników, Gór Orlickich i Karkonoszy. W tej ostatniej znajduje się na granicy z Polską najwyższy szczyt kraju - Śnieżka (1602 m n.p.m.).
Od północnego zachodu masyw otacza pasmo Rudaw, zwanych też Górami Kruszcowymi. Nazwa pochodzi z czasów, gdy ten bogaty w złoża metali obszar, był jednym z zagłębi wydobycia złota. W mieście Joahimstal (dziś Jachymov) robiono z niego złote monety zwane Talar. Był to prekursor obecnego dolara.
Góry wyniesione są wzdłuż uskoku, którym na powierzchnię wypływają lecznicze gorące wody, zasilając jedne ze słynniejszych uzdrowisk świata: Karlove Vary i Mariańskie Łaźnie. Na zachodzie i południowym - zachodzie, na granicy z Bawarią i Austrią ciągną się pasma Lasu Czeskiego i Szumawy.
W czasach zimnej wojny te graniczne obszary były trudno dostępne. Dzięki temu dziś jest to jeden z dzikszych i ciekawszych pod względem przyrodniczym terenów. Wszystkie te pasma otaczają leżącą w środku nizinę - Kotlinę Czeską.
Na granicy krain Czech i Moraw leży rozległa Wyżyna Czesko - Morawska. Rozciągające się za nią Morawy obejmują fragmenty Masywu Czeskiego, jak i północno - zachodnie pasma Karpat. Jest to przedłużenie leżących w Polsce Beskidów. Najwyższym wierzchołkiem jest w nich Łysa Góra (1324 m n.p.m.). Między obydwoma systemami górskimi ciągnie się pas obniżeń od wąskiej Bramy Morawskiej aż po rozległą Nizinę Naddunajską.
Czechy leżą w strefie klimatu umiarkowanego, kształtowanego głównie przez wilgotne masy powietrza, napływające znad Atlantyku. Średnie temperatury w styczniu wahają się między 0ºC a -6ºC, natomiast w lipcu od 16ºC do 20ºC.
Opady przeciętnie wynoszą od 500 do 700 mm rocznie. Znacznie więcej jednak pada w górach. Mimo średnich wysokości, stoki wyłapują wilgoć z napływających od zachodu mas morskiego powietrza. Stąd gruba pokrywa śnieżna zalega w nich od grudnia do początku maja.
Nad południową część Moraw dociera częściej zwrotnikowe powietrze kontynentalne. W tej najcieplejszej części kraju możliwa jest uprawa winorośli.
Republika nie ma dostępu do morza, za to rzeki płyną do trzech różnych mórz. Odwadniająca Czechy Łaba uchodzi w Niemczech do Morza Północnego. Jej źródła znajdują się w Karkonoszach, zaledwie 0,5 km od granicy z Polską. Rzeka na czeskim odcinku ma długość 324 km, ale jest krótsza od swojego największego dopływu - Wełtawy - o długości 433 km.
Począwszy od miejsca połączenia obu rzek, Łaba dostępna jest dla żeglugi. Głęboki kanion w Czeskiej Szwajcarii, którym opuszcza Czechy, to najniżej położony punkt w Czechach. Morawy odwadnia rzeka Morawa. Poprzez Dunaj odprowadza swoje wody do Morza Czarnego. Wypływa spod leżącego na granicy z Polską Śnieżnika. Do Bałtyku wody odprowadza Odra, której górny odcinek o długości 135 km leży w Republice Czeskiej. Wypływa ona z Gór Odrzańskich leżących na południowym krańcu Sudetów.
Jedną z większych osobliwości Czech są uformowane przez naturę piaskowcowe skalne miasta. Najsłynniejsze leżą w Adersbachu, tuż przy granicy z Polską. Oglądać je można także w Czeskim Raju i Czeskiej Szwajcarii.
Morawski Kras to z kolei skupisko przedziwnych jaskiń i przepaścistych lejów, ze słynną przepaścią Macocha.
Źródło: wydawnictwo Pascal
